Đặt làm riêng: khi hàng có sẵn không vừa chỗ của mình

Bài trước nói cách mua và chở gia định cỡ lớn. Bài này nói tình huống sau đó: không món có sẵn nào vừa chỗ của mình.

Nhà đất rộng hay gặp chuyện này, vì khoảng trống trong sân không theo cỡ tiêu chuẩn nào.

Cái gì thường đặt được

• Đế và bệ — đây là thứ dễ đặt nhất và cũng hay cần nhất; nâng cao, mở rộng, đổi chất liệu.
• Kích thước trong một khoảng — nhiều món làm được to nhỏ hơn bản tiêu chuẩn, nhưng không phải vô hạn.
• Chất liệu đi kèm — phần gỗ, phần kim loại, dây.
• Khắc chữ — tên, ngày, câu chúc.
• Bộ nhiều món đồng bộ cho một không gian.

Cái gì không nên kỳ vọng

• Đá tự nhiên theo màu chỉ định chính xác — đá là hàng tự nhiên, mỗi khối một khác. Chọn trong cái đang có thì được, đặt theo màu trong đầu thì không.
• Cỡ vượt xa khối nguyên liệu sẵn có — món càng lớn càng phụ thuộc vào việc có khối đủ lớn hay không.
• Làm gấp món cần chế tác thật.
• Sao chép y hệt một mẫu của nơi khác — nên nói rõ mình thích chi tiết nào thay vì đưa ảnh và bảo làm giống hệt.

Điểm đầu là chỗ hay hụt hẫng nhất, và nên hỏi rõ ngay từ buổi đầu: mình sẽ được chọn trong mấy khối đang có, hay chờ khối mới về.

Chốt kích thước: đo hai lần, ghi ra giấy

1. Đo chỗ đặt: rộng, sâu, cao, và cả chiều cao thông thủy nếu có mái hay giàn phía trên.
2. Đo lối vào: cổng, cửa, hành lang, bậc thềm, chiếu nghỉ cầu thang. Món vừa chỗ mà không vào được nhà là chuyện có thật.
3. Chừa khoảng trống xung quanh để đi lại và để lau dọn.
4. Ghi số ra giấy hoặc tin nhắn, không nói miệng.
5. Chụp ảnh chỗ đặt gửi kèm — ảnh giúp người làm hình dung tỉ lệ.

Điểm hai là lỗi tốn kém nhất trong nhóm này, và nó chỉ lộ ra vào ngày giao hàng.

Thời gian: tính lùi từ ngày cần

Đặt làm luôn lâu hơn dự tính, nên tính lùi:

• Ngày cần dùng — thường là một dịp cố định.
• Lùi cho vận chuyển và lắp đặt.
• Lùi cho khâu hoàn thiện và sửa chi tiết sau khi duyệt.
• Lùi cho thời gian chế tác.
• Lùi cho khâu chốt mẫu và chốt kích thước, vốn hay qua lại vài lượt.

Nếu gắn với một dịp quan trọng thì nên hỏi thẳng: có kịp không, và nếu không kịp thì phương án là gì. Người làm nghề tử tế sẽ nói thật thay vì hứa cho được đơn.

Đặt cọc và thanh toán

• Đặt cọc là bình thường với hàng làm riêng, vì làm xong không bán cho người khác được.
• Hỏi rõ cọc có hoàn không và trong trường hợp nào.
• Giữ lại một phần tới khi nhận hàng và kiểm.
• Có phiếu ghi rõ mẫu, kích thước, chất liệu, thời gian, số tiền.

Duyệt mẫu trước khi làm thật

Với món lớn hoặc có khắc chữ, đây là bước không nên bỏ:

• Xem bản vẽ hoặc ảnh mô phỏng, đọc kỹ từng con số.
• Đọc lại chữ khắc hai lần, nhờ người khác đọc lần nữa — lỗi chính tả trên đá là lỗi không sửa được.
• Xem mẫu chất liệu thật nếu có, đừng chọn qua màn hình.
• Xác nhận bằng tin nhắn để hai bên cùng có bản lưu.

Khi nhận hàng

1. Kiểm trước khi người giao đi, nhất là món nặng cần nhiều người.
2. Đo lại kích thước chính.
3. Xem kỹ chỗ dễ sứt: góc, cạnh, chân đế.
4. Đọc lại chữ khắc.
5. Thử đặt vào đúng chỗ trước khi ký nhận, nếu làm được.

Khi nào không nên đặt làm

Nói thẳng, vì đặt làm không phải lúc nào cũng hơn:

• Chưa chắc về chỗ đặt — hàng làm riêng thì không đổi trả được.
• Cần gấp.
• Chênh lệch với hàng có sẵn chỉ là vài phân — thường kê hoặc chỉnh chỗ đặt là xong.
• Ngân sách vừa đủ — làm riêng thường tốn hơn và ít khoảng lùi.

Nói cho người làm hiểu đúng ý mình

Khoảng cách giữa cái mình hình dung và cái nhận về thường không do tay nghề, mà do mô tả. Mấy cách thu hẹp khoảng đó:

• Đưa ảnh nhiều góc của chỗ đặt, chụp cả phần xung quanh chứ không chỉ khoảng trống.
• Nói công dụng chứ không chỉ nói kiểu dáng — đặt ngoài sân chịu mưa nắng khác hẳn đặt trong nhà, và người làm sẽ tư vấn chất liệu theo đó.
• Chỉ ra một hai chi tiết mình thích ở mẫu tham khảo, thay vì bảo làm giống hệt.
• Nói luôn cái mình không thích — thông tin này hữu ích ngang phần mình thích.
• Cho biết ngân sách ngay từ đầu để người làm đề xuất trong tầm đó, đỡ mất thời gian cả hai bên.

Câu hỏi thường gặp