Đồ cũ và đồ được cho lại: nhận thế nào cho gọn nhà, và bỏ thế nào cho nhẹ lòng
Bốn bài trước của mục này đi theo chiều mua vào: đo trước khi mua món cỡ lớn, đặt làm riêng khi hàng có sẵn không vừa, bảo trì đồ lớn trong nhà ngoài sân, và chuẩn bị lúc xe giao tới. Bài này đi chiều ngược lại, chiều mà nhà nào cũng gặp nhưng ít khi bàn: đồ cũ đã có sẵn, đồ được người thân cho lại, và chuyện bỏ bớt.
Nhà đất khu Gia Định thường rộng hơn nhà phố, và cái rộng ấy có mặt trái: đồ vào thì dễ, đồ ra thì gần như không bao giờ. Mười năm sau, một góc sân hoặc một gian kho đầy những thứ không ai dùng mà cũng không ai dám bỏ.
Nhận đồ người thân cho lại: hỏi trước ba câu
Được cho một bộ bàn ghế gỗ, một pho tượng, một bộ đồ đồng là chuyện vui. Nhưng trước khi gật, hãy tự trả lời ba câu:
- Nhà mình có chỗ thật không? Đo chỗ trước, đừng ước lượng bằng mắt. Đồ gỗ cũ thường nặng và cồng kềnh hơn vẻ ngoài.
- Mình có dùng nó không, hay chỉ nhận vì ngại từ chối? Nhận rồi cất kho là cách làm buồn lòng người cho theo kiểu chậm.
- Nó cần chăm sóc gì? Đồ đồng cần lau, đồ gỗ cần tránh ẩm và mối, đồ có nước cần thay nước. Nhận một món là nhận luôn phần việc kèm theo.
Nếu câu trả lời là không, thì từ chối một cách tử tế vẫn hơn. Cách nói dễ nghe: cảm ơn, nói thật là nhà không đủ chỗ để giữ cho đàng hoàng, và gợi ý người khác trong họ có thể cần.
Kiểm gì trước khi khiêng về
Đồ cũ có mấy thứ nên xem kỹ tại chỗ, vì mang về rồi mới phát hiện thì phiền hơn nhiều:
- Mối mọt ở đồ gỗ — xem mặt dưới, chân, các mối ghép. Một món có mối mang về có thể lan sang đồ gỗ khác trong nhà.
- Nứt chân, lung lay khớp ở bàn ghế, tủ. Món kê không vững trong nhà có trẻ nhỏ là món nguy hiểm.
- Đồ điện cũ thì xem dây, phích cắm, dấu hiệu cháy xém. Thiết bị từng ngấm nước thì đừng cắm thử.
- Đồ nặng đặt trên cao — kệ, tượng lớn trên nóc tủ — cần nghĩ tới chuyện cố định trước khi đặt.
Đặt vào đâu cho ra dáng của nó
Một món đồ đẹp đặt sai chỗ trông vẫn như đồ thừa. Nguyên tắc gọn: món có khối lớn thì cần khoảng trống quanh nó, đừng nhét vào góc đã chật. Món gắn với kỷ niệm gia đình thì nên ở chỗ cả nhà đi qua mỗi ngày, chứ không phải phòng khách chỉ mở khi có khách.
Đồ đặt ngoài sân thì tính thêm nắng mưa: gỗ ngoài trời cần che hoặc phủ dầu định kỳ, đồng để ngoài sẽ lên màu khác, đá thì chịu được nhưng chân đế phải phẳng và thoát nước.
🔴 Bỏ bớt không phải là mang tội
Đây là phần chính của bài. Rất nhiều nhà giữ lại những thứ không dùng, không hợp, thậm chí đã hỏng, chỉ vì nghe ai đó nói rằng bỏ đi là mang tội, là mất lộc, là phụ lòng người cho.
Nên nhìn thẳng: một món đồ nằm phủ bụi trong kho suốt năm năm thì nó không đang giúp gì cho ai cả. Người cho bạn món ấy, nếu còn sống, hầu như đều muốn nó được dùng hơn là được cất. Còn ai nói với bạn rằng bỏ một món là rước xui — nhất là khi người nói câu đó đang bán cho bạn món thay thế — thì bạn có quyền hỏi lại họ dựa vào đâu.
Mấy cách xử lý theo thứ tự nên thử:
- Hỏi trong họ hàng, bạn bè xem có ai đang cần. Món đi tiếp tới người dùng được là kết cục tốt nhất.
- Cho các nơi nhận đồ quyên góp, nếu món còn dùng tốt.
- Bán thanh lý, kể cả giá thấp. Đồ gỗ tốt, đồ đồng luôn có người mua.
- Thật sự hỏng thì bỏ, nhưng bỏ đúng chỗ — đồ điện, pin, bóng đèn không nên vứt chung rác sinh hoạt.
Nếu món đó có ý nghĩa tinh thần mà bạn không giữ nổi vì chỗ, hãy chụp vài tấm ảnh trước khi chia tay. Nghe đơn giản nhưng nó giải quyết được phần lớn cảm giác áy náy.
Đồ thờ và đồ đã dùng trong nghi lễ
Nhóm này khác nhóm trên, và nên xử theo nếp nhà mình. Nguyên tắc chung mà nhiều gia đình dùng: không bán, không vứt lẫn rác, đồ còn dùng được thì gửi lại nơi cần, đồ không còn dùng được thì hoá hoặc xử lý gọn ở nơi phù hợp. Nếu không chắc, hỏi người lớn trong họ hoặc nơi bạn vẫn lui tới — đừng tự quyết rồi áy náy về sau.
Làm một vòng mỗi năm một lần
Cách giữ nhà khỏi đầy lên là làm định kỳ chứ không làm khi đã quá tải. Nhiều nhà chọn thời điểm trước Tết, vốn đã có nếp dọn dẹp sẵn. Đi một vòng và xếp mọi thứ vào ba nhóm: đang dùng, có thể cần trong năm tới, và không dùng nữa.
Nhóm thứ ba nên xử lý trong vòng một tháng. Để lâu hơn thì nó tự động quay về nhóm thứ hai, và bạn sẽ dọn lại đúng món ấy vào năm sau.
Nói gọn lại
Đồ trong nhà nên là thứ bạn chọn giữ, không phải thứ tự nhiên tích lại. Nhận thì hỏi trước ba câu, kiểm trước khi khiêng về, đặt cho ra dáng, và khi cần thì bỏ bớt mà không để ai làm mình thấy có lỗi. Nhà gọn thì việc chăm sóc mấy món thật sự đáng giữ cũng nhẹ hơn nhiều.