Khách mua theo trào lưu trên mạng: nên làm sao
Một hiện tượng mấy năm nay: khách tới tiệm cầm điện thoại, chỉ vào một đoạn phim ngắn và hỏi "cái này bên mình có không". Món đó vừa lan truyền trên mạng, và trong một tuần có hàng chục người hỏi cùng một thứ.
Bài này viết cho người bán hàng, và cả cho người mua đang trong tình huống đó.
Điều gì xảy ra khi một món thành trào lưu
Cầu tăng đột ngột rồi tụt nhanh. Vài tuần tới vài tháng, rồi hết. Đây là điểm quan trọng nhất về mặt kinh doanh.
Giá bị đẩy lên. Nguồn hàng không kịp, người bán nâng giá, và hàng kém chất lượng tràn vào vì ai cũng muốn có hàng để bán.
Thông tin lan theo thì thường sai lệch. Một đoạn phim ngắn không đủ chỗ cho sự chính xác, và mỗi lần được kể lại thì nó lệch thêm.
Người mua chưa tìm hiểu. Họ thấy nó đẹp, thấy nhiều người có, và nghe một lời hứa hẹn — chứ chưa biết mình mua gì.
Nếu bạn là người bán
Nhập vừa đủ, đừng nhập lớn. Đây là sai lầm tốn kém nhất: nhập nhiều lúc đang sốt, trào lưu qua, hàng nằm kho. Nhập theo nhịp bán thực tế và chấp nhận có lúc hết hàng còn hơn ôm tồn.
Nói đúng về món hàng. Nếu trên mạng đang lan một thông tin sai về công dụng, đừng lặp lại nó để bán thêm. Ngắn hạn thì mất một đơn; dài hạn thì bạn là nơi khách quay lại hỏi khi họ muốn biết thật.
Đừng nâng giá quá đà. Khách nhớ giá, và sau khi trào lưu qua họ sẽ thấy món đó bán rẻ hơn nhiều — cùng với cái tên tiệm của bạn.
Cẩn thận với hàng kém chất lượng. Lúc sốt hàng là lúc nguồn cung lẫn lộn nhất. Bán một lô hàng dởm trong tuần sốt thì trả giá bằng uy tín nhiều năm.
Dùng cơ hội để giới thiệu món khác. Khách tới vì món đang sốt là khách mới bước vào ngành hàng của bạn. Nếu bạn tư vấn tử tế, một phần trong số đó thành khách quen — và đó mới là giá trị thật của đợt sốt.
Câu khách hay hỏi và cách trả lời
"Cái này có tác dụng như trên mạng nói không?"
Trả lời thành thật: đây là ý nghĩa theo quan niệm dân gian, mỗi nguồn nói một khác, và không có cách nào kiểm chứng. Nói vậy không làm mất khách như người ta sợ — ngược lại, nhiều người thấy nhẹ nhõm vì cuối cùng cũng có ai nói thẳng.
"Sao chỗ khác rẻ hơn?"
Nói về cái khác nhau kiểm chứng được: chất liệu, kích thước, nguồn hàng, chính sách đổi trả, hoá đơn. Đừng chê tiệm khác — nó làm khách thấy cả ngành này không ai tin được.
"Em mua cái này có hợp tuổi em không?"
Đưa gợi ý trong nhiều tầm giá và không nói món nào là bắt buộc. Tránh hẳn các câu gây lo.
"Hết hàng rồi ạ? Khi nào có?"
Nói thật khi nào có, và gợi ý món tương đương. Đừng hứa ngày không chắc — khách đang sốt ruột thì nhớ lời hứa rất kỹ.
Nếu bạn là người mua
Đợi một tháng. Lời khuyên đơn giản nhất và hiệu quả nhất. Nếu sau một tháng bạn vẫn muốn thì mua — lúc đó giá đã dịu, hàng đã nhiều lựa chọn hơn, và bạn đã biết thêm về nó.
Tìm hiểu ngoài mạng xã hội. Đọc ở nhiều nguồn, hỏi người bán ở tiệm có địa chỉ, xem hàng thật trước khi mua online.
Cảnh giác với lời hứa cụ thể. "Đeo cái này sẽ…" — không ai đảm bảo được, và lời hứa càng cụ thể thì càng đáng ngờ.
Kiểm chất lượng như mọi món khác: chất liệu gì, có hoá đơn không, đổi trả thế nào. Món đang hot không được miễn mấy câu hỏi này — ngược lại, càng cần hỏi kỹ hơn.
Đừng mua vì sợ bỏ lỡ. Cảm giác "hết mất bây giờ" là thứ mà mọi đợt trào lưu tạo ra, và nó gần như luôn sai — vài tháng sau món đó vẫn có, thường là rẻ hơn.
Mua vì mình thích, không vì nhiều người có. Món mua theo phong trào là món dễ bị cất đi nhất sau khi phong trào qua.
Khi thông tin lan truyền là sai
Đôi khi thứ lan truyền không chỉ vô hại. Mấy loại đáng nói:
Gắn với chữa bệnh. 🔴 Đây là loại nguy hiểm nhất. Nếu có ai tin rằng một món gia định thay được thuốc hoặc thay được việc đi khám, thì hậu quả là thật. Người bán gặp khách như vậy nên nói thẳng — và nói rõ rằng có bệnh thì phải đi khám.
Gắn với may rủi tài chính. Lời hứa về tiền bạc dẫn tới việc người ta chi những khoản không nên chi.
Doạ về hậu quả nếu không mua. Đây là dạng lan truyền độc hại nhất vì nó tự nhân lên — người sợ thì kể lại cho người khác và làm họ cũng sợ.
Cách chữa duy nhất là nói đúng, kiên nhẫn, với từng khách. Nó chậm, nhưng nó là thứ phân biệt một tiệm bán hàng với một nơi người ta tin được.
Khách trẻ mua lần đầu
Nhóm khách đến từ mạng xã hội phần lớn là người trẻ, mua lần đầu. Mấy điều đáng lưu ý:
Họ ngại hỏi. Sợ bị chê là không biết gì, nên gật đầu cho qua rồi về mới thắc mắc. Chủ động giải thích trước khi họ phải hỏi.
Họ so giá trên mạng ngay tại quầy. Đây là chuyện bình thường, đừng khó chịu. Nói về cái khác nhau kiểm chứng được thay vì phàn nàn.
Họ ngân sách có hạn. Đưa lựa chọn ở nhiều tầm giá thay vì chỉ giới thiệu món đắt. Một khách trẻ mua món nhỏ hôm nay có thể là khách nhiều năm.
Họ đánh giá công khai. Trải nghiệm tốt hay xấu đều được kể lại cho nhiều người hơn thế hệ trước.
Đừng doạ họ. Người trẻ nhạy với việc bị bán hàng bằng nỗi sợ hơn, và họ nói ra.
Sau khi trào lưu qua
Mấy việc nên làm khi cơn sốt hạ:
Xử hàng tồn sớm. Đừng ôm chờ đợt sau — phần lớn trào lưu không quay lại. Giảm giá sớm còn hơn giảm sâu muộn.
Giữ liên lạc với khách mới. Đây là tài sản thật của đợt sốt. Một tin nhắn cảm ơn, một lời mời quay lại khi có hàng mới.
Ghi lại đã học được gì: nhập bao nhiêu là vừa, món nào bán kèm được, câu hỏi nào lặp lại nhiều. Đợt sau sẽ tới, và ghi chú này đáng giá.
Tóm lại
Trào lưu làm cầu tăng đột ngột rồi tụt nhanh, giá bị đẩy lên, hàng kém chất lượng tràn vào, và thông tin lan theo thường sai lệch. Người bán nên nhập vừa đủ chứ đừng ôm tồn, nói đúng về món hàng kể cả khi mạng đang lan thông tin sai, đừng nâng giá quá đà vì khách nhớ giá. Người mua thì đợi một tháng — giá dịu, nhiều lựa chọn hơn, và bạn đã biết thêm về nó. Đừng mua vì sợ bỏ lỡ: vài tháng sau món đó vẫn có, thường là rẻ hơn. Và với thông tin gắn gia định vào việc chữa bệnh thì phải nói thẳng — có bệnh thì phải đi khám.